🌷अक्षय तृतीया 🌷

सुलहर सहर्ष सादर करीत आहे " विचार मंथन "

🌷अक्षय तृतीया🌷

तृतीया तशी दर महिन्यात येते पण  वैशाख महिन्यातील शुक्ल पक्षाची जी तृतीया तिथी साजरी केली जाते तिला "अक्षयतृतीया" म्हणतात.

हिंदू पंचांगानुसार दिनदर्शिकेतील एक दिवस आहे -  "अक्षयतृतीया" म्हणजे साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक मुहूर्त. या दिवशी खेड्यापाड्यात मुलींना सासरहून माहेरी आणतात. प्रत्येकाच्या घरी सांजोऱ्या, शेव, लाडू असे बनवतात. दारापुढे लिंबाच्या झाडाला उंच उंच झोके बांधतात. माहेरवाशिणीसाठी मग मुली एकत्र झोके खेळतात, गाणी म्हणतात, खूप गमती जमती करतात. या वेळेस शेतकरी जरा  निवांत असतात. निसर्ग राजाची वाट बघत शेताची नांगरणी करून शेत स्वच्छ करून ठेवतात .मग त्या दिवशी त्याची ही पूजा होते . पाऊस पडला की पेरणीला सोपे जाते. अक्षयतृतीया हा अक्षय - उदंड पीक देणारा म्हणून पेरणीचा मुहूर्त मानला जातो.  सोने पण खरेदी करतात . या दिवशी घेतलेले सोने अक्षय राहते . कोणतीही  नवीन गोष्ट घ्यायची असेल - घर ,गाडी ,अजून इतर काही ते ह्याच दिवशी घेतात. 

या दिवशी कोणत्याही प्रकारचे कर्ज काढू नये कारण ते देखील अक्षय टिकून राहते.

आजच्या दिवशी प्रत्येकाकडे पूर्वजांचे श्राद्ध  करतात .वडिलांच्या नावाने घागर भरतात. पितृ श्राद्ध करतात. मातीचे मध्यम आकाराचे लाल मडके (घागर) असते .त्यावर परत एक छोटा मातीचा गडवा असतो. घागरी खाली गहू टाकतात व त्यात पाणी भरतात त्यावर खरबूज ठेवतात .त्याला गुळभेली पण म्हणतात. नैवेद्याला पूर्ण स्वयंपाक असतो. पुरणपोळी ,आंब्याचा रस , कुरडई पापड ,भजी आमटीचा नैवेद्य दाखवून पित्र जेवायला बोलवतात. घागरीची  पूजा करून ब्राह्मणाकडून संकल्प सोडवतात. दुपारी जेवणाच्या आधी पूजा करतात. पूजा दुसऱ्या दिवशी उचलतात व ती घागर ब्राह्मणाला देतात किंवा मग ती घागर (माठ) पिण्याच्या पाण्यासाठी वापरतात. खूप गार पाणी होते त्यात. जो घागरीत पाणी भरतो तो आपल्या मृत आत्म्यांची तहान भागवतो अशी मान्यता आहे.

गाईची पण पूजा करून पूर्ण स्वयंपाकाचं पान जेऊ घालतात . खरं तर आंबा खाण्याची सुरुवात याच दिवसापासून करतात. कैरीचे पन्हे पण आवर्जून असते .त्याने आरोग्य उत्तम राहते. 

विदर्भात या दिवसाला दिवाळीसणासारखे महत्त्व आहे. जेवणात  त्या दिवशी चिंचवणीला (चिंचेचे पन्हे)  महत्व आहे. हे विशिष्ट पद्धतीने तयार केले जाते. 

असो , त्या दिवशी सोने खरेदी करण्याची प्रथा आहे. सोने  घेणे हे शुभ मानले जाते. ते अक्षय राहते . जर नवीन सोने घेणे नाही जमले तर आपले पूर्वीचे सोन्याची पूजा करावी म्हणजे  ते आपल्या जवळ अक्षय राहते.

पण लॉकडाऊन मुळे सोने-चांदीचे दुकान बंद आहे . यावर्षी ही सोय पोस्टात  केली  आहे आणि एक गंमत म्हणून सांगते की हे असे गोल्ड किराणा दुकानात सुद्धा मिळते. जसे प्रिया गोल्ड, सफोला गोल्ड, मारी गोल्ड, बासमती गोल्ड, पार्लेजी गोल्ड, आहे की नाही गंमत?!! हे पण जरुरीचे आहे ना घेणे?

या दिवशी विष्णू आणि देवी लक्ष्मीची पण पूजा असते.  परशुरामाचा  जन्म ही  या शुभ दिनी झाला होता. 

याच दिवशी सत्य युगाचा प्रारंभ झाला असे मानतात. याच दिवशी पवित्र अशी गंगा नदी स्वर्गातून पृथ्वीवर अवतरली. अक्षय तृतीयेच्या दिवशी अन्नपूर्णेचा जन्म झाला आहे. युधिष्ठिराला श्रीकृष्णाने अक्षय पात्र याच दिवशी दिले व द्रौपदीला अक्षय वस्त्र या दिवशी पुरवले होते. 

सुदामा आणि कृष्णाची बाल मैत्रीची कहाणी सर्वांना माहित आहे. या दिवशी सुदामा ने श्रीकृष्णाला मूठभर पोह्याची पुरचुंडी दिली आणि मित्र प्रेम, मित्र धर्माला अनुसरून श्रीकृष्णानी  सुद्धा सुदाम्याला  त्याच्या नकळत अपार धनसंपत्ती प्रदान केली. जेव्हा तो कृष्णाला भेटायला गेला तेव्हा बायकोने सांगितले होते की आपली गरज आहे म्हणून कृष्णाकडून काहीतरी धन मागून आणा पण सुदामा न बोलताच भेटून घरी आला. न सांगताही कृष्णाने त्याला अक्षय दान दिले. घरी पोहोचला तर त्याचं घर राजवाडा झालेला व बायको-मुलांना नवीन कपडे दागिने मिळालेले.  हे सर्व बघून तो आश्चर्यचकित झाला. तो सुद्धा हाच दिवस होता म्हणून योग्य मुहूर्तावर सुरू केलेल्या कार्यात हमखास यश मिळते अशी घट्ट समजूत आहे.

थोडक्यात काय तर कोणतेही शुभकार्य या दिवशी करतात. धन-धान्याचे दान पण करतात. विशेष म्हणजे या दिवशी (पाण पोई ) जलकुंभ ठेवतात. त्यात वाळा टाकतात खूप छान मंद सुगंध येतो पाण्याला . पाण्याचा धर्म शेवटी सर्वात मोठा !

तर असा हा सण संपूर्ण  महाराष्ट्रात साजरा होतो.

अक्षयतृतीयेच्या सर्वांना अक्षय शुभेच्छा🙏💐👍🏻

सुलहर 🖋️