📲🎉मोबाईल _ एक क्रांती

'सुलहर ' सहर्ष सादर करित आहे "विचारमंथन" -

🌹"मोबाईल - एक क्रांती "🌹

मोबाईल हा आपल्या जीवनातील एक आवश्यक, अविभाज्य घटक झालेला आहे. पूर्वी ज्याच्याजवळ मोबाईल तो श्रीमंत असे समजायचे. मोबाईल कुठेही आणि केव्हाही आपल्याजवळ असतो. अगदी आपल्या श्वासा सारखा. लहान मुलांपासून वयस्कर/ज्येष्ठ नागरिकांपर्यंत सर्वांनजवळ असतो. इतका की "जेथे जातो तेथे तू माझा सांगाती"! आपल्यापेक्षा लहान मुलं तरबेज झालेली आहेत. एक गोष्ट खरी की त्यामुळे पूर्ण विश्व आपल्या मुठीत सामावले आहे. किती फास्ट आणि किती वास्ट जाळे पसरले आहे. उत्तम दर्जाचा कॅमेरा,  व्हिडिओ चित्रीकरण, घडय़ाळ, रिमाइंडर या आणि अशा अनेक गोष्टी त्या छोट्या आकारात समावण्यात यश आलेले आहे. इंटरनेटची सोय झाल्यापासून तर स्मार्टफोन जो वापरतो तो तर अगदी स्मार्ट बनलेला आहे. आता प्रत्येकाला फोन नंबर ची डायरी जवळ खिशात बाळगायची गरज नाही. सगळे नंबर एक बटन दाबले की लगेच समोर येतात. किती आणि काय 

सांगावे ?

छोट्याशा मोबाईल मध्ये बटना एवढ्या कॅमेऱ्याच्या निर्मितीची व्याप्ती थक्क करणारी आहे. कॅमेराने तर खूप धमालच केली आहे. प्रत्येक देखाव्याचा आणि प्रत्यक्ष दृश्याचा, वस्तूचा, प्रत्येक ठिकाणाचा फोटो काढून लगेच बघू शकतो. सगळेजण फोटोग्राफरच बनले आहेत! स्वतःचा फोटो सुद्धा काढू शकतो. सेल्फी म्हणतात त्याला. प्रवासात तर पाहिजे त्या स्थळी गेल्यावर हवे तसे फोटो कॅमेरा बंद करून  दुसऱ्याला जगातल्या कुठल्याही कोपऱ्यात त्याची प्रत पाठवू शकतो. पूर्वी फोटो काढणे म्हणजे फोटो वाल्याकडे चार वेळा विचारायला जावे लागायचे. आमचे फोटो कधी येणार म्हणून? आता हे सगळे इतिहास जमा झाले आहे. कॅमेरा ची अजून एक गम्मत म्हणजे ज्याला चष्मा आहे आणि बारीक लिहिलेले दिसत नाही, त्याने कॅमेरा ओपन करायचा आणि zoom करून  वाचायचे. ह्या मोबाइल कॅमेरा मुळे लिहिलेले अक्षर हवे तितके मोठे करून आपल्याला वाचता येते. 

दुसरे बटन दाबले की हवी ती माहिती, हव्या त्या ठिकाणची आपल्याला एका क्षणात मिळते. पाहिजे त्या भाषेत - एनीटाईम. त्याला दिवस रात्रीचे बंधन नाही! प्रत्येकाचे वाढदिवस, शुभ कार्य तर अगदी त्यांच्या समारंभात आपण आहोत असे अटेंड करता येतात. जर कधीकधी थोड्यावेळ नेट नसले, रेंज नसेल किंवा चार्जिंग संपले असेल तर सर्व अस्वस्थ होतात - व्यसनाधीन माणसासारखे! बापरे! कधी सुरू होईल मोबाईल म्हणुन किती वाट बघतात 📲

 

थोडे मागे जाऊन पाहिले तर आठवते, पूर्वी लँडलाईन फोन होते. तो पण प्रत्येक घरात नसायचा. फक्त डॉक्टर , इंजिनीअर, वकील अशांकडेच असायचा. मग हळूहळू त्याचे जाळे पसरले. बी.एस.एन.एल मध्ये सुद्धा नंबर लागायचे. एक, दोन वर्ष वेटिंग लिस्ट राहायची. मग मिळायचे फोन कनेक्शन. नंतर फोन चे बूथ निघाले. त्या ठिकाणी जाऊन फोन करायचा. त्यात पण लाईन लागायची. जास्त करून रात्रीच्या वेळेस. कारण रात्रीचे कॉल रेट कमी असायचे . मग जिथे कमी गर्दी असेल तिथे जायचे. नंबर लागला की फोन रीडिंग सुरू व्हायचे. बोलण्यापेक्षा रीडिंग कडे जास्त लक्ष असायचे, बिल किती होते म्हणुन आणि मागे लाईनीत लोक म्हणत "अरे आटोपा लवकर". काही वेळ तर जे बोलायचे ते राहूनच जायचे. फोन ठेवल्यावर आठवायचे अरे हे तर आपण सांगितलेच नाही! अशी मज्जा यायची. आता हसायला येते आठवून. मग आजूबाजूला ज्यांच्या कडे फोन असेल त्यांचा नंबर आपल्या नातेवाईकांकडे देऊन ठेवायचा. अर्जंट  मेसेज असेल तरच फोन करायचा. त्यांच्या सहकार्य ने  निरोप मिळायचे आणि संभाषण व्हायचे. आमच्या वाड्यात भाभी राहायच्या. त्यांनी आम्हाला फोन ची खूप मदत केली. फोन आला तर एका आवाजात निरोप द्यायच्या. नंतर त्यांच्या सुनेने पण मदत केली हे मी कधी विसरू शकणार नाही. नंतर हळूहळू सगळ्यांकडे आले फोन. त्यावेळेस परदेशात फोन लावायचे असतील तर वेगळे कॉल रेट होते .त्याला आधी व्हॉइस मेसेज जायचा. त्याचे रेट पण भरपूर असायचे. मिनिटावर  खेळ चालायचा. पूर्वी परदेशात जाणारे लोक व त्यांच्या निरोपाची अगदी वाट बघायला लागायची. कधी भेटेल आई-वडिलांना त्यांचा निरोप म्हणुन चिंता असायची. त्याकाळी परदेशातून Inland लेटर यायला एक महिना लागायचा, तेव्हा कुठे त्यांची ख्याली खुशाली कळायची. तो निरोप परत कधी येतो म्हणुन अगदी डोळे लावून वाट बघायला लागायची आणि आता या छोट्याशा मोबाईल ने तर कमालच केली आहे. ती व्यक्ति प्रत्यक्षात भेटत नाही पण व्हिडिओ कॉल मुळे प्रत्यक्ष समोर दिसते व घरात बसल्या बसल्या सर्व संवाद साधता येतो. मोबाइल मुळे आपण परदेशात सुद्धा फिरून येऊ शकतो. त्यामुळे तिकडच्या गोष्टी इकडे आणि  अगदी समोर बघितल्या सारख्या वाटतात. 

लोकल कॉल साठी नंतर लाल डब्बा निघाला. एक रुपयाचे कॉइन टाकायचे व बोलायचे. तो  एक रुपया लगेच संपायचा. जास्त बोलायचे असेल तर अजून एक रुपया टाका, सुट्टे पैसे बरोबर न्यायचे. नंतर नंतर ते अगदी किराणा दुकानात, रस्त्याच्या कॉर्नर कॉर्नरवर सुद्धा ठेवायची सुरुवात झाली होती. लोकांना एक रुपयात भरपूर बोलायला मिळायचे. त्यात काही टवाळ लोक त्याचा गैरफायदा घ्यायला लागले. ही लोक लोखंडी वाॅशर टाकायचे त्यात कारण त्या यंत्रात एक रुपयाचे वजन पडले की कॉल लागायचा. आता तर काय हळू हळू सर्व बंद झालं व आता मोबाईल आल्यापासून काही घरात लँडलाईन फोन पण बंद झाले . त्याच्या मुळे  तर सर्व जग जवळ आले  पण  माणसांना दुरावले. पाहिल्या सारखे पत्र पाठवणे बंद झाले. त्या नंतर एकमेकांना काही कारणानिमित्त भेटायला जायचे तेही बंद झाले. मोबाईल केला की सर्व विचारपूस होते कारण त्यात मेन व्हाट्सअप कॉल, व्हॉईस कॉल , व्हॉईस मेसेज, व्हिडिओ कॉल हे सर्व काही होते. व्हिडिओ कॉल ने समोर ची व्यक्ती प्रत्यक्ष आपल्या समोर दिसते. त्यामुळे व्यक्तिशः भेटणे अगदीच कमी झाल्या सारखे झाले. दुसरे म्हणजे एक सेकंदाच्या आत निरोप मिळतो की आता अमक्याचे मरण झाले. पूर्वी हे तारेने कळवायचे. तरी काही तास लागायचे. तार आली म्हणजे काही तरी अघटीत बातमी आहे असे समजायचे .पत्र तीन दिवसात मिळायचे, आणि पत्ता चुकला तर मग काही खरं नाही. त्या माणसाचे बारा दिवस झाले तरी कळायचे नाही. आणि आज मोबाईल मुळे कोणाकडे मरण धरण, बाळंतपण झाल किंवा काही समारंभ झाला तर दुसर्‍या क्षणी समोरच्याला फोटोसहीत बातमी मिळते. मग भेट होईल तेव्हा होईल. इथे मोबाईल वर बघितल्यामुळे प्रत्यक्ष भेटण्याचे महत्त्व कमी झाले आहे. हे असे सर्वच गोष्टींमध्ये झाले आहे. लग्नपत्रिका असो किंवा इतर कार्यक्रमाचे आमंत्रण, हे सर्व समोरच्याला  एका क्षणाच्या आत पाठवता येते. त्या मुळे भेटीची ओढ सुद्धा कमी झाली आहे व आपण त्यांच्या सोबतच आहोत असे वाटते.

मोबाइल प्रत्येक क्षेत्रात मग ते शिक्षण क्षेत्र असो की ऑफिस काम, मार्केटिंग, व्यवसाय, मनोरंजन, इ., सर्वच क्षेत्रात आणि जगाच्या कान्या - कोपर्‍यात पोहोचला आहे. कधी कधी वाटते ज्याने मोबाईल चा शोध लावला ते मार्टिन कूपर ह्यांना त्रिवार वंदन करावे. त्यांनी जगण्याकरता एक नवीन चालते-बोलते यंत्र आणि तंत्रज्ञानाचा शोध लावला. माझ्या मते तर मोबाईल खरंच म्हातार्‍याची काठी आणि तिसरा डोळा झाला आहे. त्यामुळे त्यांचा वेळ कसा जातो ते कळतच नाही . अगदी एकटा माणूस सुद्धा त्याच्या मदतीने राहू शकतो. पण! त्याने मायेचे माणूस दूर केलेत. माणसांमध्ये राहण्याची मजा काही औरच असते.

मोबाईलवर अनेक ॲप उपलब्ध आहेत. गेम चे तर किती प्रकार आहेत. त्याचे नाव पण वेगळे ब्ल्यू व्हेल, पब्जी वगैरे. मुलं तर त्याच्या साठी अगदी तर वेडे होतात. मागे कुठल्या मुलांनी तर ह्या गेमपायी अक्षरशः आत्महत्या केली. इतके वाईट आहेत त्याचे परिणाम. शेवटी काय यंत्र शाप आणि वरदान ही ठरतात. आपण आपले त्यातून चांगले-वाईट आत्मसात करायचे. 

मोबाईलच्या किती तरी कंपन्या आहेत

- सॅमसंग, ॲपल, ओपो, विवो, इत्यादी. मॉडेल ही कितीतरी. रोज एक नविन मॉडेल बाजारात येते. प्रत्येक मॉडेल मध्ये ज्या सोयी आहे त्या पाहिल्या तर आश्चर्यचकित झाल्याशिवाय राहत नाही. किंमत तर विचारूच नका ! हजारापासून लाखां पर्यंत. पण आता तो फॅशन म्हणून नाही तर अत्यंत गरजेचा झाला आहे. कॉम्प्युटर ,लॅपटॉप, टॅब, यांना पण मागे टाकले म्हणजे 📱किती स्मार्ट आहे !

 

मोबाईल क्रांती घडवणार्‍या मार्टिन कूपर त्यांना त्रिवार वंदन 🙏🌹😀

🖋 सुलहर