🌷दत्तजयंती🌷

 सुलहर "सहर्ष सादर करत आहे 

* विचार मंथन* 

                  🌷दत्त जयंती 🌷

उद्या दत्त जयंती त्या निमित्ताने काही थोडक्यात माहिती. व काही आठवणी.

दत्त जयंतीच्या सर्वांना हार्दिक शुभेच्छा 🙏

दत्त जयंती मार्गशीर्ष पौर्णिमेच्या दिवशी मृग नक्षत्रावर सायंकाळी दत्ताचा जन्म झाला म्हणून त्या दिवशी दत्ताचा जन्मोत्सव साजरा करतात. पूर्वी भूतलावर स्थूल व सूक्ष्म रूपांत आसुरी शक्‍ती मोठ्या प्रमाणात वाढल्या होत्या त्यांना दैत्य म्हटले जात असे देव देवगणांनी त्या आसुरी शक्‍तींना नष्ट करण्यासाठी केलेले प्रयत्‍न असफल झाले. तेव्हा ब्रह्मदेवाच्या आदेशानुसार वेगवेगळया ठिकाणी वेगवेगळया रूपांत दत्त देवतेला अवतार घ्यावा लागला, त्यानंतर दैत्य नष्ट झाले तो हा दिवस म्हणजे "दत्त जयंती " दत्त जयंतीचे महत्त्व दत्तजयंतीला दत्ततत्त्व ही पृथ्वीतलावर नेहमीच्या हजार पटीने कार्यरत असते या दिवशी दत्ताची मनोभावे उपासना केल्याने दत्त तत्त्वाचा जास्तीत जास्त लाभ मिळण्याची मिळण्यास मदत होते. जन्मोत्सव साजरा करणे म्हणजे या दिवसाचा शास्त्रोक्त असा विशेष विधी आढळून येत नाही पण उत्सवापूर्वी सात दिवसाचे गुरुचरित्राचे पारायण घरोघरी व स्वामी समर्थ मंदिराच्या केंद्रात व महाराष्ट्रात सर्व दत्त मंदिरात याचे कार्यक्रम व उत्सव होण्याची प्रथा आहे. कोडियाला गुरुचरित्र सप्ताह असेही म्हणतात महाराष्ट्रात औदुंबर नरसोबाची वाडी गाणगापूर गिरणार या क्षेत्रात उत्सवाला जास्त महत्त्व आहे दत्ताच्या हातातील कमंडलू आणि जपमाळ ब्रह्मदेवाचे प्रतीक आहे शंख व चक्र विष्णूचे आणि त्रिशूळ व डमरू शंकराचे प्रतीक आहे तसेच दत्त दत्तात्रेय हे एक योगी असून हिंदू धर्मात त्यांना देव मानले जाते स्वधर्म आणि स्वसंस्कृती संकट ग्रस्त असताना त्यांची जोपासना व संरक्षण करण्याचे महत्त्वाचे कार्य दत्तसंप्रदाय यांनी केले दत्त ही देवता अत्रे ऋषी व त्यांची पत्नी अनुसया यांचा पुत्र असून त्याला दुर्वास व सोम नावाचे दोन भाऊ आहेत हिंदू पौराणिक साहित्या नुसार दत्त सोम व दुर्वास हे तिघे भाऊ त्यांना विष्णु, ब्रम्हा, शिवाचे अवतार मानले जातात. दत्तात्रय योगसिद्धी प्राप्त करुन देणारी देवता आहे अशी मान्यता आहे संत एकनाथ महाराज संत तुकाराम आदी संतांनी दत्ताचे या त्रिमुखी असल्याचा उल्लेख आपल्या अभंगातून केला आहे त्यांच्या फोटोत त्यांचे सर्व स्वरूप समजते त्यांनी चोवीस गुरु केले आहे. त्यांना तीन तोंडी असलेली देवता औदुंबर वृक्षाखाली यज्ञकुंडात समोर अथवा अग्नी समोर बसलेली दिसते गळ्यात रुद्राक्ष माळा अंगावर भस्माचे पट्टे समोर चार कुत्री मागे गाय असा परिसर दिसून येतो स्वरूप हे दिगंबर म्हणजे फक्त पितांबर नेसलेले अशा अवस्थेत ध्यानस्थ बसलेले दिसतात चार कुत्रे हे चार वेद आणि शंकराचे  भैरव मानले जातात रुद्राक्ष अंगावर, यावरून तो स्मशानात राहणाऱ्या शिवाचे ध्यान करत असल्याचे दिसते गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णु गुरुर्देवो महेश्वरा गुरु साक्षात परब्रम्ह तस्मै श्री गुरुवे नमः ,दिगंबरा दिगंबरा श्रीपाद वल्लभ दिगंबरा या भजनाने भक्तगण दिवसभर दत्त परिक्रमा पण करतात खूप जण दत्त यात्रा ही करतात दत्ताचे स्पेशल यात्रा पण निघालेली आहे तसे खूप लिहिण्यासारखे आहे तसे सर्व भक्तांना त्याच्याविषयी ज्ञातच आहेत महाराष्ट्रात खूप तीर्थक्षेत्र आहेत एकमुखी दत्ताचे खूप महत्त्व आहे यांचे मंदीर पण ठराविक ठिकाणी आहे भुसावळला पण आहे  दत्तसांप्रदायाचा महत्त्वाचा ग्रंथ म्हणजे गुरुचरित्र हा होय फक्त पुरुष या गुरुचरित्र ग्रंथाचे काटेकोर नियम पाळून वाचन करतात .मात्र यंदा करोना व्हायरस ते संकटाच्या पार्श्वभूमीवर गदा आली गर्दी टाळण्यासाठी अनेक मोठ्या मंदिरात भाविकांना प्रवेश दिला जाणार नाही अगदी साधेपणाने साजरा होईल असे वाटते.

आमच्या घरातील दत्तजयंती :-

दत्त जयंती म्हटले की गुरुचरित्राचे पारायण आठवते सात दिवसाचे आमच्याकडे आमचे काका करायचे अगदी सकाळी उठून स्नान विधी आटोपून नऊ वाजेपर्यंत वाचायचे नंतर ऑफिसला जायचे त्यावेळेस मध्ये कोणी गोंधळ  करायचा नाही सगळे चिडीचूप परत संध्याकाळी ऑफिसमधून आले की सहा वाजता परत वाचायचे असे सात दिवस करायचे त्यांच्या उपवास असायचा ते एकच वेळा जेवायचे दूध घालून दशमी आणि मुगाची डाळ सांगायचे तात्पर्य की त्या दशमी ची चव अजून विसरलो नाही .त्यातून आम्हाला रोज प्रत्येकाचा नंबर लागायचा आज एकाला तर दुसऱ्या दिवशी दुसऱ्याला ती  एक मिठाई पेक्षा खूप सुंदर लागायची आई खूप छान करायची नंतर दत्तजयंतीच्या दिवशी घरात खूप उत्सव असल्यासारखे वाटायचे दत्त जन्म हा संध्याकाळी सहा ला असतो. आमच्याकडे गणपती वगैरे बसत नव्हते .त्यामुळे त्या दिवशी दत्ताचा फोटो मूर्ती व त्यापुढचे आरास असे ती म्हणजे एक लोखंडी पेटी होती आमच्याकडे ठेवायची त्याच्यावर एक अजून छोटी लहान भेट ठेवायची त्यावर एक ठरलेली पांढरी भरत कामाची चादर होती ते टाकायची नंतर मध्यभागी मोठा फोटो छोटी मूर्ती दत्ताची आणि खूप काही असे  त्यावेळी खूप काही वस्तू शोपीस नव्हते घरात म्हणायला काही छोटेमोठे एकदा आमच्या काकांनी दिल्लीहून आणलेले पक्षी प्राणी खूप सुंदर होते  ते ठेवायचे ते फक्त त्याच दिवशी बाहेर निघायचे खूप वेळा त्याला हात लावून बघायचं त्यात मोर खूप सुंदर होता कधी मुलांना खेळायला दिले नाही .प्लास्टिकचे एक झाड होते. खूप कौतुकाने व आनंदाने मांडायचे पण असे कधी वाटले नाही की हेच आपण दरवर्षी मांडतो विशेष म्हणजे त्या दिवशी माझ्या छोट्या भावाचा वाढदिवस असायचा तिथेने  तारखेने 20ता. होता पण त्या निमित्याने त्याला ओवाळले जायचे  त्याला पाटावर बसवून औक्षण करायचे  गोड फक्तच साखर द्यायचे कधीही कोणाचा वाढदिवस करत नव्हते तेव्हा एक कि पद्धत पण नव्हती न पण त्या दिवशी घरात दत्तजन्म मनवला जायचा म्हणून एक आठवण म्हणून त्याचा वाढ दिवस होत असे.  प्रसादाचे पेढे तेवढे असायचे बाकी काही नाही त्या दिवशी पेरू ,खडीसाखर, खिरापत ,असे प्रसाद असायचा .तो देण्यासाठी कागदाचे चौकोनी तुकडे करून ठेवायचे पेरूच्या फोडी करायच्या खोबऱ्याचे तुकडे, पेढ्यांचे सुद्धा चार तुकडे करायचे त्यादिवशी काय तो पेढा खायला मिळायचा. पण खाताना काय परमानंद त्यादिवशी सर्वांना हार्दिक कुंकाला आणि प्रसादला बोलवायचे शेजारी मंदिरात पण प्रसादासाठी म्हणून बोलवायचे त्यांच्याकडे पण तोच प्रसाद असे असो.

असा हा दत्तजयंतीचा उत्सव  दरवर्षी केला जायचा .

पण घरात अजून  लहान भावंडे बहिणी होते पण  त्यांनी कधीही हेवा केला नाही की आमचा पण वाढदिवस करा म्हणून .

 गिरनार ची यात्रा खूप लोक करता पौर्णिमेच्या दिवशी तिकडे खूप गर्दी असते दहा हजार पायऱ्या आहेत इथे साक्षात गुरूंच्या पादुका आहेत 24 तास धूनी चालते. जेवणाचा प्रसाद मिळतो. खूप जागृत स्थान आहे. खुप सुंदर आहे ज्यानी बघितले नाही त्यांनी बघून घ्यावे.

गुरुदेव दत्त श्री दत्तात्रेय महाराज की जय 🙏🌷