🌷कापसाच्या वाती🌷

सुलहर सहर्ष सादर करीत आहे " विचार मंथन

🌷कापसाचे वातीचे प्रकार 🌷

खरे तर आपल्याला तेलवाती, फुलवाती हेच जास्त प्रचलित आहे पण याच्या व्यतिरिक्त अजून  वेगवेगळ्या पद्धतीने केलेल्या वाती असतात. काही मला आईकडून माहित झाले आहेत आणि इतरही काही माहिती गोळा केली ती तुमच्यापुढे मांडत आहे.

तसं तर चैत्रापासून फाल्गुनापर्यंत प्रत्येक महिन्यात काहीना काही असते. त्या हिशोबाने त्याच्या वाती करायच्या आणि देवापुढे लावायच्या.

त्या पण कापूस निवडून स्वच्छ करून त्याचे

सुत काढून ठेवायचे अगदी  बारीक दोऱ्या सारखे आणि मग त्याच्या पासून या वेगवेगळ्या वाती पदर मोजून करायच्या. प्रत्येक वातीचे पदर वेगवेगळे असतात.

नंदादीप वात:-

तसे आपण नंदादीप मध्ये एक किंवा दोनच पदर लागतात पण  कोणी कोणी 5,7,9, असे पदर घेऊन रोज पूजेच्या वेळेस लावतात.

फुलवात:-

निरांजनामध्ये फुलवात लावतात. कोणी दोन एकत्र लावतात. कोणी दोन निरंजनामध्ये एक एक एक लावतात. ही रोज आपण आरतीच्या वेळेस वापरतो

शिवरात्र:-

महाशिवरात्रीला  1100 पदराची वात तुपात भिजवून लावतात.

वैकुंठ वात:-

ही 350 पद्री आपल्या हाताचा वितभर (करंगळी ते अंगठा लांब करून) अंतर मोजायचे वैकुंठ चतुर्दशीला लावतात किंवा एक वही पुस्तक  घेऊन त्याच्यावर मोजून त्यावर गुंडाळतात.

टिपूर:-

तीन पदराच्या जोडून (365 +365 ) जोडवाती म्हणतात त्या त्रिपुरी पौर्णिमेला लावतात.

अधिक महिन्याचे वात:-

33 पदरी 33 फुल वाती 33 वाती तुपात भिजवून लावतात. कोणी महिनाभर लावतात. कोणी एकदाच लावतात.

या महिन्यात 33 आकड्याचे जास्त महत्त्व असते. वांण  पण 33 अनारस्याचे देतात

काड वाती :- 

श्रावणात रोज महिनाभर अकरा पदराच्या वाती लावतात. पूर्वी अंबाडीच्या कोरड्या काडीला कापूस गुंडाळून गणपतीच्या वेळेस प्रत्येक जण त्याच्याने ओवाळतात.

अनंतवात:-

यामध्ये एक वशाची दोन वशाची दोन वाती तीन वशाची  तीन असे  108  वशाच्या वाती करतात व तुपात भिजवून श्रीकृष्णाला ओवाळतात.(वशा म्हणजे एक सरकीला जेवढा कापूस असतो तो.)

काकडा :- 

कपड्याचे बारीक बारीक तुकडे करून त्याच्या जाड वाती करून काकड आरती ला लावतात. लग्नानंतर गोंधळ करतात तेव्हा गोंधळी लोक या वातीचा उपयोग करतात

देह वात:-

आपल्या डोक्यावर टाळू पासून ते पायाच्या अंगठ्यापर्यंतची उंची मोजून घेऊन ते तेवढ्या लांबीची 108 किंवा 365 पदरी वात करतात

 व तुपात भिजवून ज्या व्यक्तीला लावायची त्या व्यक्तीच्या मापाची करतात ती पण शास्त्रोक्त पद्धतीने केली जाते. एक सरकीच्या बी असते त्याच्यावर जेवढा कापूस असतो तेवढेच सुत काढायचे असते. दुसऱ्या दिवशी असं पोर्णिमा ते पौर्णिमेपर्यंत असं काहीतरी शास्त्र आहे. पूर्वी करायचे. हे आता कोणी करत नाही 

ब्रम्हांड वात:-

आपल्या कपाळावर कुंकू लावतो त्या जागेपासून करुन डोक्याला फेर घेऊन ते मोजून तेवढ्या लांबीची 250 पदरी वात बनवतात व ज्याच्या मापाची आहे त्याचे हातून ती तेलात किंवा तुपात लावतात. रथसप्तमीला 7 पदरी ,कृष्णाला आठ पदरी, रामनवमीला नऊ पदरी.

दहशवतरी वात:- 

विष्णूला 10 पदरी, शंकराला 11 पदरी, सूर्याला 12पदरी, वैकुंठ चतुर्थीला 14 पदरी, गणपतीला एकवीस पदरी.

हे कोणी कोणी व्रत म्हणून करतात वर्षभर 

जसे रथसप्तमीने ते रथसप्तमी, गोकुळ अष्टमी ते गोकुळ अष्टमी, जे नेम करतात ते या दिवसापासून तर त्या दिवसापर्यंत!

या सगळ्या वाती माझी आई आणि काकू स्वतः करायच्या आणि माझ्या आठवणीसाठी ते मी लिहून ठेवले होते. आता जुने लोक कोणी राहिले नाहीत.

या सर्व वातीचे जेव्हा  निरांजनामध्ये आणि पणतीत बसतात तेव्हा त्याचा अद्वितीय प्रकाश पडून आपल्या जीवन प्रकाशमय होते.

कृष्णा अर्पणानमस्तु!

                                 सुलहर 🖋️